Swap nedir, faiz swapı hangi borsalarda var?

Kurda yaşanan sert hareketler sonrası gözler swap işlemlerine çevrildi. Peki swap işlemleri nedir? BDDK swap işlemlerine nasıl bir sınırlama getirdi?

SWAP İŞLEMLERİ NEDİR?


Swap, iki tarafın belirli bir zaman dilimi içinde bir varlık ya da yükümlülüğe bağlı olarak farklı faiz ödemelerini veya döviz cinsini karşılıklı olarak değiştirdikleri bir takas sözleşmesidir. Swap, kelime anlamı olarak "değiş, tokuş, takas" anlamına gelir. Finans piyasalarında ise; iki tarafın belirli bir zaman dilimi içinde bir varlık ya da yükümlülüğe bağlı olarak farklı faiz ödemelerini veya döviz cinsini karşılıklı olarak değiştirdikleri bir takas sözleşmesidir. Forex işlemlerinde, alınan para borç verilir, satılan para ise borçlanılır. Swap bedelleri, işlem yapılan döviz kurunda pozisyon durumuna bağlı olarak, düşük faiz ve yüksek faiz ilişkisine göre hesaplanır.

BDDK swap işlemlerine nasıl bir sınırlama getirdi?

BDDK'nın açıklamasına göre, bankaların yurt dışı yerleşiklerle yaptıkları bir ayağı döviz diğer ayağı ise TL olan para swaplarından, işlemin başlangıç tarihinde spotta yurt içi bankaların TL verip, döviz aldıkları swap işlemleri ile yine bu anlamdaki swap benzeri işlemler toplamı bankaların en son hesapladıkları yasal öz kaynaklarının yüzde 50'sini geçemeyecek. Bu şekilde mevcut aşımlar giderilinceye kadar yeni bir işlem yapılamayacak ve bu nitelikte vadesi gelen işlemler yenilenemeyecek. Söz konusu oran günlük olarak solo ve konsolide bazda hesaplanacak.

BORSA İSTANBUL SWAP PİYASASI NEDİR, NASIL ÇALIŞIYOR, İŞLEM ESASLARI NELERDİR?

 

Swap Piyasası’nda, Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş bankalar ve TCMB işlem yapabilir.

Piyasada Türk Lirası ile Amerikan Doları, Türk Lirası ile Euro cinsi yabancı para birimlerinin belirlenen koşullarda birbirleri ile değişimini amaçlayan swap işlemleri gerçekleştirilir. Piyasada sadece portföy hesabına emir iletilebilir.

Piyasa’da Takasbank merkezi karşı taraf olarak hizmet verir ve gerçekleşen işlemler için alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt eder.

Emir Çeşitleri

Piyasada emirler çok fiyat yöntemiyle eşleşir. Piyasada limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.

Limitli emir, döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru belirtilerek iletilir.

Piyasa emri, döviz kuru ve swap puanı belirtilmeksizin döviz tutarı belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.

Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.

a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.

b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.

Emir Kuralları

 

Swap emirleri; başlangıç valörü, bitiş valörü, döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru üzerinden iletilir.

Piyasa’da;

Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirlerinde en yüksek swap puanı ve en düşük döviz kuru, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirlerinde ise en düşük swap puanı ve en yüksek döviz kuru emirleri önceliklidir. Swap puanı ve döviz kuru aynı olan emirlerde zaman önceliği uygulanır.

Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri swap puanı aynı ya da daha düşük ve döviz kuru aynı ya da daha yüksek olan Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ile, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ise swap puanı aynı ya da daha yüksek ve döviz kuru aynı ya da daha düşük Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri ile eşleştirilir. Bu tür eşleşmelerde sistemde öncelikle var olan emrin swap puanı ve döviz kuru işlemin swap puanı ve döviz kurudur.

Emirler verildikleri gün itibarıyla geçerlidir. Piyasada iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları iptal edilebilir. Sisteme iletilen aynı gün başlangıç valörlü emirler gerçekleşmediği takdirde aynı gün başlangıç valörlü emir iletimi son saatinde, ileri başlangıç valörlü emirler ise piyasanın kapanış saatinde sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

Emir giriş aşamasında emrin sistemde bekleme süresi belirtilebilir. Geçerlilik süresi dolan emir sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir. En fazla bekleme süresi 30 dakikadır.

Geçerlilik süresi belirtilmeden iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir. Geçerlilik süresi belirtilerek iletilen emirlerde ise değişiklik yapılamaz, ancak emir iptal edilebilir.

Swap puanı ve/veya döviz kurunun değiştirilmesi ile döviz tutarının artırılması durumunda emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya emrin döviz tutarının azaltılması önceliğin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.

Piyasaya iletilen emirlerde swap puanı için 0,01, döviz kuru için 0,0001’lik adım uygulanır.

Piyasaya iletilen emirlerde döviz kuru TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurlarının ± %15 fiyat aralığı içerisinde olmalıdır. Bu sınırlar ihtiyaç halinde Genel Müdür kararıyla gün içinde değiştirilebilir.

Emir Büyüklükleri

Piyasa’da emirler 1 milyon USD ya da Euro ve katları olarak iletilebilecek olup bir defada iletilebilecek en yüksek emir büyüklüğü 300 milyon USD ya da Euro’dur.

İşlem Saatleri

Piyasada aynı gün başlangıç valörlü emir iletimi ve işlemler hafta içi her gün saat 09.30-12.00 arasında, ileri başlanıç valörlü emirlerin iletimi ve işlemler ise hafta içi her gün saat 09.30 ile 17.30 arasında yapılır.

Valör Süreleri

Piyasada aynı gün veya bir iş günü ileri başlangıç valörlü emirler iletilebilir. Emirlerin başlangıç ve bitiş valörü arasında en fazla 180 gün olabilir. Başlangıç ve/veya bitiş valörünün işlem veya ilgili para birimi tatili olması durumunda başlangıç ve/veya bitiş valörü bir sonraki iş günü olur.

Takas ve Temerrüt İşlemleri

Piyasada gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan takas yükümlülüklerinin yerine getirilme esasları ile takas yükümlülüklerinin mevzuatta öngörülen süre ve yöntemler çerçevesinde kısmen veya tamamen yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan temerrütlere ilişkin uygulama usul ve esasları Takasbank tarafından belirlenir.

Borsa Payı

Swap Piyasası’nda borsa payı, işlemin taraflarının her birinden ayrı ayrı tahsil edilmek üzere “Swap İşleminin Başlangıç Valöründeki Türk Lirası Tutarı x Onbinde 0,005 x Swap İşleminin Başlangıç ve Bitiş Valörleri Arasındaki Takvim Gün Sayısı” şeklinde hesaplanır.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Kategorilerden Seçmeler