DOLAR 8,6538
EURO 10,1615
ALTIN 493,75
BIST 1.416
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 17°C
Gök Gürültülü
İstanbul
17°C
Gök Gürültülü
Cum 20°C
Cts 23°C
Paz 25°C
Pts 24°C

Kovid-19 aynı kişiye yeniden bulaşabilir mi?

07.04.2020
404
A+
A-

Prof Dr Hakan YAMAN  

 

Kovid-19’un ortaya çıkmasından bu yana pek çok yeni bilgi edinilmiş olsa da halen bazı sırları açığa çıkmamıştır.

Hastalık geçiren bireylerden elde edilen immün plazma ile tedaviler geliştirilirken, Kovid-19’un insan kanında bıraktığı kalıcı etki ile ilgili bilinmezlikler devam etmektedir. Kısıtlı sayıda hastayı kapsayan raporlarda Çin, Japonya ve Güney Kore’de yeniden hastalandığı iddia edilen hastalara dikkat çekilmiştir.

Çin, Shenzen’de taburcu edilen hastaların %15’ine yakınının taburcu edildikten sonra da Kovid-19 PCR (kanda virüsü saptamaya yarayan) testinde pozitifliklerinin olduğunu bildirilmiştir. Hastaların çoğunun genç (14 yaş altı) ve yakınmalarının hafif düzeylerde olduğu rapor edilmiştir. Almanya’da yapılan bir çalışmada ise hastaların bulaştırıcılıklarının, yakınmaları geçse dahi 10 gün kadar sürebileceğini bildirilmiştir. Antikor gelişimi ise yakınmaların kaybolmasından 6-12 gün sonra gerçekleşmiştir. Çin, Wuhan’da dört sağlık çalışanını kapsayan bir vaka sunumunda, Kovid-19’un insan bedeninde iki hafta kadar bulunabileceği gösterilmiştir. Toraks tomografileri normal bulunan bu hastalar, hastaneye hafif ve orta düzey yakınmalar ile yatırılmışlardı. Hastalar taburcu edildikten sonra beş gün ev karantinasına alınmışlar ve bu sürede ev halkına herhangi bir bulaş olmamıştır. PCR testleri 5 ve 13. günlerde yenilenmiş ve müspet çıkmıştır. Hastalar asemptomatik (belirti vermeyen) olmalarına rağmen son testleri pozitif bulunmuştur. Çin adresli diğer bir çalışmada ise Kovid-19’un solunum yollarında 37 gün kadar bulunabildiği gösterilmiştir (ortanca kalış süresi 20 gün). Yani bu çalışmaya göre, yakınmaların ortadan kalktığı dönemden sonra dahi, izolasyon ve karantina gerekli görünmektedir.

Kovid-19 hastalığını geçirmiş olmanın insanları bu hastalığa karşı bağışık kıldığını ve bu kişilerin yeniden hastalanmayacağını kabul etmek gerekir. Ancak son aylarda bildirilen bazı vaka örnekleri bu konuda şüphelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Japonya, Osaka’da tedavi gören kırklı yaşlarındaki bir kadın hasta taburcu olduktan sonra kendisine yapılan Kovid-19 testi pozitif çıkmıştır. Benzer şekilde yine Japonya’da bir kruvaziyer gemisinde bulunan 70’li yaşlarındaki bir erkekte de iyileşme sonrası dönemde test pozitifliğine rastlanmıştır.

Çin’de Guangdong bölgesinde ise taburcu olan hastaların %14’ünün taburculuk sonrası dönemde testleri pozitif çıkmıştır. Ancak, bu durumu açıklayabilecek noktalara dikkat çekilmektedir. Bazı raporlarda vaka sayısının azlığı, raporların hakemlik sürecinden geçmemiş olmaları ya da testlerin güvenilirliği ile ilgili sorunların olmuş olabileceği ileri sürülmüştür. PCR testi pozitif olsa dahi sahip olunan viral yükün de önemli olduğu kabul edilmektedir. Bazen test pozitif olmakta ama sahip olunan viral yük bir hastalığı başlatacak kadar yeterli olmamaktadır.
Kovid-19’un hastada yedi-on gün içerisinde antikor yarattığı ortadadır. Hatta, ülkemizde de bu antikorlar ile geliştirilen immün plazma ile hastaların tedavisi planlanmaktadır. Doğal yoldan bağışıklanarak oluşan bu antikorların ne kadar süre insan bedeninde kaldıkları hala bilinmemektedir. 2003 yılında yaşanan SARS salgınında yapılan araştırmalarda antikorların üç yıla kadar bireyde koruma sağladıkları bildirilmiştir. MERS’te ise bu sürenin sadece bir yıl olduğu tespit edilmiştir. Çin’de maymunlarda yapılan bir çalışmada ise Kovid-19’a yönelik antikorların geliştiği ve yeniden enfeksiyon geçirme riskinin olmadığı gösterilmiştir. Bu konuda insanlara ilişkin henüz bir araştırma yayınlanmamıştır. Maymunlarda Kovid-19 hastalığının başlamasından bir gün sonra virüse rastlanırken, virüsler hastalığın 15. gününde kaybolmaktadır. Maymunda virüsün insanda beklenilenden daha erken kaybolmuş olması, maymunda virüslerin uzaklaştırılma mekanizmasının daha hızlı olduğuna dair düşünceler doğurmuştur. Çalışmaya sadece iki maymunun alınması ve ikisinde de farklı yakınmaların gelişmiş olması çalışmanın kısıtlılıkları arasında bulunmaktadır.

Bulgular ışığında, Kovid-19’un asemptomatik dönemde dahi bulaştırıcı olabileceği anlaşılmaktadır. Hastalarda antikor yanıtı oldukça erken zamanda gelişmektedir. Hastalara yeniden Kovid-19 enfeksiyonunun bulaşabileceğini ileri süren raporlar kafa karıştırıcı olmaktadır. Bu çalışmaların yöntemsel kısıtlılıklarının olduğu ileri sürülmektedir. Yapılan bir hayvan deneyi ise metodolojik kısıtlılıklarına rağmen yeniden bulaşın mümkün olamayacağını desteklemektedir. Daha önceki korona virüslerine (SARS ve MERS) ilişkin deneyimler ise hastaların korona virüslerine yönelik antikor yanıtlarının birkaç yıl sürebileceğine ilişkin bir kanaat oluşturmaktadır. Şu anda bilim dünyasının daha önce görülmemiş bu virüs ile ilgili sadece üç buçuk aylık bir deneyimi bulunmaktadır. Süreç içerisinde bu soruya da net bir yanıtın gelmesi beklenmektedir.

Kaynaklar

  1. Leung H. Can You Be Re-Infected After Recovering From Coronavirus? Here’s What We Know About COVID-19 Immunity. Erişim: https://time.com/5810454/coronavirus-immunity-reinfection/ Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  2. Japanese man tests positive for coronavirus again. Erişim: https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20200315_13/amp.html .Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  3. Osumi M. Questions raised over COVID-19 reinfection after Japanese woman develops illness again. Erişim: https://www.japantimes.co.jp/news/2020/02/28/national/coronavirus-reinfection/#.Xopo6HJS-02 . Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  4. Roman Woelfel, Victor Max Corman, Wolfgang Guggemos, Michael Seilmaier, Sabine Zange, Marcel A Mueller, Daniela Niemeyer, Patrick Vollmar, Camilla Rothe, Michael Hoelscher, Tobias Bleicker, Sebastian Bruenink, Julia Schneider, Rosina Ehmann, Katrin Zwirglmaier, Christian Drosten, Clemens Wendtner
  5. Clinical presentation and virological assessment of hospitalized cases of coronavirus disease 2019 in a travel-associated transmission cluster. medRxiv 2020.03.05.20030502; doi: https://doi.org/10.1101/2020.03.05.20030502
  6. Lan L, Xu D, Ye G, et al. Positive RT-PCR Test Results in Patients Recovered From COVID-19. JAMA. Published online February 27, 2020. doi:10.1001/jama.2020.2783
  7. Zhou F, Yu T, Du R, Fan G, Liu Y, Liu Z, Xiang J, Wang Y, Song B, Gu X, Guan L, Wei Y, Li H, Wu X, Xu J, Tu S, Zhang Y, Chen H, Cao B. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet. 2020 Mar 28;395(10229):1054-1062. doi:10.1016/S0140-6736(20)30566-3. Epub 2020 Mar 11. Erratum in: Lancet. 2020 Mar28;395(10229):1038. Lancet. 2020 Mar 28;395(10229):1038.
  8. Sales J. What happens after you recover from coronavirus? 5 questions answered. Erişim: https://www.weforum.org/agenda/2020/03/coronavirus-recovery-what-happens-after-covid19/ . Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  9. Lawton G. Can you catch the coronavirus twice? We don’t know yet. Erişim: https://www.newscientist.com/article/mg24532754-600-can-you-catch-the-coronavirus-twice-we-dont-know-yet/#ixzz6ImfiJz4w . Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  10. Wu LP, Wang NC, Chang YH, et al. Duration of antibody responses after severe acute respiratory syndrome. Emerg Infect Dis. 2007;13(10):1562–1564. doi:10.3201/eid1310.070576The answer has huge implications for the spread of the disease, since researchers believe it will continue to crash across the world in waves, hitting the same country multiple times.
  11. Leung H. Can You Be Re-Infected After Recovering From Coronavirus? Here’s What We Know About COVID-19 Immunity. Erişim: https://time.com/5810454/coronavirus-immunity-reinfection/ Erişim Tarihi: 06.04.2020.
  12. Linlin Bao, Wei Deng, Hong Gao, Chong Xiao, Jiayi Liu, Jing Xue, Qi Lv, Jiangning Liu, Pin Yu, Yanfeng Xu, Feifei Qi, Yajin Qu, Fengdi Li, Zhiguang Xiang, Haisheng Yu, Shuran Gong, Mingya Liu, Guanpeng Wang, Shunyi Wang, Zhiqi Song, Wenjie Zhao, Yunlin Han, Linna Zhao, Xing Liu, Qiang Wei, Chuan Qin. Reinfection could not occur in SARS-CoV-2 infected rhesus macaques. bioRxiv 2020.03.13.990226; doi: https://doi.org/10.1101/2020.03.13.990226
YORUMLAR

Solve : *
32 ⁄ 8 =


Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.